محمد بن أحمد الفاسي المكي ( مترجم : محمد مقدس )
103
شفاء الغرام بأخبار البلد الحرام ( فارسى )
صلحآميز بودن فتح مكه دارد . در نسخهاى از المهذّب شيخ ابواسحاق شيرازى به خط سليمانبن خليل ، حاشيهاى ديدهام كه در آن قيد شده است : نظر شافعى آن است كه رسول خدا صلى الله عليه و آله مكه را با امان دادن به مردم آن پيش از ورود ، به صورت صلحآميز فتح كرد و ( نويسنده ) اين مطلب را به نقل از ابَىّ بن عبدالرحمان و مجاهد روايت كرده است و پس از آن دنبالهء حاشيه را آورده است . بالاى اين حاشيه ، در نوشتهاى به خط ابنخليل چنين آمده است : اين را از « الشامل » برداشت كردم . . . . به گمانم الشامل از آنِ شيخ ابىنصر صباغ شافعى باشد . ابنخليل ميان نام « ابَىّ » و « ابن عبدالرحمان » را سفيد گذاشته بود و ندانستم كه منظورش چه كسى است ؛ آيا او ابوبكر بن عبدالرحمان بن حارث بن هشام است يا ديگرى ؟ تفصيل سخن در بررسى فتح مكه به درازا كشيد ، ولى اين بهرههايى دارد كه در جاى ديگرى يافت نمىشود و بدين ترتيب ، اين احتمال قوى كه مكه از راه جنگ ( عنوه ) فتح گرديده ، روشن شد . واللَّه اعلم .